Former des enseignants européens

W kierunku włączania idei europejskiej obywatelskości do programu kształcenia nauczycieli

Francisco Villamandos de la Torre & Elena Gómez Parra, tłumaczenie Izabela Orchowska

Francisco Villamandos de la Torre , Elena Gómez Parra

We wciąż konstruującej się Europie, której mocnymi stronami są takie dziedziny jak polityka, ekonomia i problematyka społeczna, rola edukacji powinna być uważana za fundamentalną. To właśnie w takim ujęciu działania Unii Europejskiej przyczyniły się do wytyczenia kilku kierunków strategicznych oraz do opublikowania dyrektyw i rekomendacji, mających na celu zharmonizowanie kierunków w polityce poszczególnych państw członkowskich (zob. Ivo Petru). W szkolnictwie wyższym, każdy przejaw polityki zmierzającej do ujednolicenia systemu kształcenia jest związany z Deklaracją Bolońską. Jest to punkt odniesienia w oparciu, o który przedstawiciele europejskich uczelni prowadzą dialog i współpracują, nie tylko w zakresie projektów badawczych.

Opisany powyżej kontekst stawia przed europejskimi uczelniami, na których spoczywa obowiązek kształcenia nauczycieli, podwójne wyzwanie : w kształceniu nauczycieli należy uwzględnić ich przyszłą karierę zawodową. W konsekwencji, w programach kształcenia szczególne miejsce powinny zajmować kompetencje niezbędne do wypromowania tzw. ,,Europejskiego Nauczyciela’’, który czułby się obywatelem Unii Europejskiej i posiadał wszystkie umiejętności, niezbędne do wykształcenia u swoich uczniów poczucia wspólnego obywatelstwa.

Taki jest ogólny sens projektu Istepec: przyczynić się do znaczącego wzrostu zainteresowania ideą europejskiej obywatelskości w pozauniwersyteckiej edukacji i uczynić to zainteresowanie zasadnym, dzięki kształceniu nauczycieli. W tym celu, w instytucjach partnerskich została zrealizowana i oceniona seria modułów kształcenia. Dało to nam możliwość poszerzenia naszego doświadczenia w dziedzinie i stworzyło warunki do zrealizowania propozycji znacznie bardziej ambitnych.

Uzyskane rezultaty pozwoliły nam lepiej zrozumieć dwa aspekty kształcenia. Z jednej strony, chodzi tutaj o znaczenie propozycji zrealizowanych w zakresie propagowania idei wspólnej europejskiej obywatelskości wśród przyszłych nauczycieli (w kwestii pojęcia europejskiej obywatelskości, zob. studium Rob van Otterdijk a różne aspekty tzw. interakcji międzykulturowej są omówione w jednym z artykułów, zob. MŞ Elena Gómez).

Z drugiej strony, otrzymane rezultaty wykazały jakie są główne walory projektu i z jakimi trudnościami trzeba się zmierzyć przy upowszechnianiu proponowanej przez nas formy kształcenia. Aspekty, które uznaliśmy za pozytywne, zarówno w przebiegu modułów jak i w całościowym ujęciu naszego projektu zostały już opisane w licznych rozdziałach niniejszej publikacji. Mamy tutaj na myśli pewną konsekwencję, która wyłania się ze wspólnych refleksji i obejmuje następujące elementy:

• znaczenie i potrzeba kontynuowania obranej przez nas drogi,

• konieczność koordynowania instytucji, które pragnęłyby wspólnie się przyłączyć do tych inicjatyw,

• rozwiązanie problemów mobilności, które z tych propozycji wynikają,

• konieczność poszerzenia liczby europejskich instytucji, które zajmują się kształceniem nauczycieli (do tego stopnia, aby tego typu kształcenie upowszechnić) i które przystąpiłyby do realizacji projektu.

Jest całkiem możliwe, że najbardziej znaczące rezultaty omawianego tutaj doświadczenia powinny pochodzić z bardziej systematycznej oceny, która byłaby mniej skoncentrowana na konkretnych rezultatach. W sumie, rezultaty powinny wynikać ze złożonego procesu, który doprowadził do zrealizowania naszego projektu.

Przykładem ilustrującym to, o czym mówimy i który mógłby być uznany za rezultat o charakterze ogólnym (i który moglibyśmy uznać w konsekwencji za meta-rezultat) jest fakt istnienia dużej ilości różnych ćwiczeń i modułów, które pozwalają lepiej zrozumieć wspólny cel, jakim jest rozwijanie europejskiej obywatelskości.

Mamy tutaj na myśli liczne zagadnienia, które zostały omówione w sposób mniej lub bardziej szczegółowy w niniejszej publikacji i które przyczyniają się do realizacji wspólnego celu. Wartość zaprezentowanych propozycji może być oceniona pod względem jakości ich implikacji dydaktycznych, ale ich wkład w cel, jakim jest promowanie europejskiej obywatelskości da się wytłumaczyć wyłącznie w ogólnym kontekście projektu i przy uwzględnieniu równoległych, wcześniejszych i późniejszych inicjatyw w tym zakresie.

Podzielając powyższe wnioski, musieliśmy uwzględnić w naszej propozycji zarówno elementy świadczące o jej niezłożoności jak i te, które dałyby jej solidne podstawy na przyszłość. Poza tym, musieliśmy znaleźć propozycje skuteczne, które mogłyby się wpisać w złożony kontekst, zarówno ze względu na wyjściową różnorodność partnerów jak i poszerzanie zakresu demokracji. Owa demokratyzacja wpisuje się bardziej w sytuację uczestnika niż w sytuację reprezentanta Unii Europejskiej w zakresie dyrektyw dotyczących zarządzania Europą, zaproponowanych w Białej księdze na temat zarządzania Europą (zob. Comisión de las Comunidades Europeas : Gobernanza Europea y un nuevo impulso para la juventud europea).

We wszystkich przypadkach, propozycja powinna uwzględniać przygotowanie i zainicjowanie procesu o charakterze globalnym, w ramach którego różne działania mogłyby zostać podjęte, pozwalając, jak miało to miejsce w projekcie Istepec, na stworzenie warunków właściwych dla stworzenia logicznego, spójnego procesu oraz rozwijania idei europejskiej obywatelskości.

Rozwiązanie przyszło prawie spontanicznie: wykorzystać założenia programowe modułów zaproponowanych w kontekście Europejskiego Obszaru Szkolnictwa Wyższego, aby w ten sposób skoncentrować się w całości na europejskiej obywatelskości w kształceniu nauczycieli. Wspomniane moduły, które niejako odzwierciedlają wielość aspektów i punktów widzenia, wynikających z różnorodności kulturowej Europy mogłyby być traktowane priorytetowo w kontekście mobilności i wymian studentów. Ich organizacja, oparta na koordynacji i wypracowywaniu wspólnych standardów, mogłaby rozwiązać znaczną część problemów wynikających z mobilności (należałoby tutaj przywołać problemy związane z różnicami programowymi i te wynikające z konieczności oferowania wielojęzycznego programu kształcenia). Powinniśmy również pomyśleć o przezwyciężeniu trudności, jakie stawiają przed nami moduły proponowane w językach mniejszościowych, uważanych przez studentów za mało atrakcyjne.

W konsekwencji nasza propozycja końcowa sprowadza się do postulatu przeprowadzenia eksperymentu, który uwzględniłby ogólną filozofię zaprezentowanych wniosków.

Taka propozycja powinna przyjąć formę projektu, który zmierzałby do zrealizowania następujących celów :

• rozwinięcie i przetestowanie specyficznych modułów w instytucjach uczestniczących w projekcie,

• ułatwienie mobilności,

• wypracowanie standardów, co do formy i celów propozycji, aby umożliwić ich rozpowszechnianie w zakresie wspólnej edukacji europejskiej.

Kończąc nasze rozważania, należy podkreślić, że chodzi o ambitny projekt, który nawiązuje do koncepcji pracy i celów, które zostały wyznaczone w kontekście projektu Istepec. Przede wszystkim jednak, zaproponowany przez nas plan działania zmierza do pewnego przyspieszenia na drodze, którą podąża jednocząca się Europa, tym bardziej, że przyświeca mu futurystyczna wizja, opierająca się na obiektywnych pojęciach wypracowanych w ciągu trzech lat pracy nad projektem Istepec i uwzględniająca różne punkty widzenia co do kwestii edukacyjnych ram wspólnej Europy.

Bibliografia :

Comisión de las Comunidades Europeas. 2001. Libro blanco de la Comisión Europea. Un nuevo impulso para la juventud europea.

Comisión de las Comunidades Europeas. 2001. La Gobernanza Europea. Un libro blanco.

Gómez Parra, M.E. 2007. “Cultural Distance among Speakers of the Same Language”. Proceedings of the Conference “Enseigner l’Europe”, str. 43-54.

Petru, I. 2007. “La citoyennete Europeenne: ses Avantages et ses Implications”. Proceedings of the Conference “Enseigner l’Europe”, str. 136-143.

Van Otterdijk, R. 2007. “Teaching Citizenship”. Proceedings of the Conference “Enseigner l’Europe”, str. 113-130.

Forum
Napisz wiadomość
Traduction disponible en English Español français slovenčina
TIC et developpement - http://www.tic.ird.fr