Former des enseignants européens

Introductie

Marie-France Mailhos, IUFM de Bretagne. Vertaling Helma Dam, Fontys

Dit boek is een van de resultaten van de samenwerking van het ISTEPEC-team van lerarenopleiders van de 10 opleidingen die betrokken waren bij het ISTEPEC-project. Het vertelt niet het verhaal van het project ; het is bedoeld als een bruikbaar boek voor collega-lerarenopleiders die de Europese dimensie willen opnemen in de initiële lerarenopleiding. Het kan ook van pas komen voor docenten die ideeën zullen vinden om in de klas te gebruiken.

Andere resultaten, in de diverse talen van de deelnemende landen, zijn te vinden op CD-roms en op de website van het project: ISTEPEC staat voor : Intercultural Studies in Teacher Education to Promote European Citizenship ( Interculturele Studies op de Lerarenopleiding ter stimulering van Europees Burgerschap ). Er zijn duidelijk drie sporen met elkaar verweven: het opleiden van docenten, Europees burgerschap en interculturele studies. Zij vormen samen de activiteiten binnen het programma.

Leraren opleiden is ons werk en onze missie. Het is een van de sturende elementen in de vormgeving van de toekomst. Aansluitend bij de ideeën van Hannah Arendt over de verantwoordelijkheid van volwassenen voor de jongere generatie hebben docenten, in een van hun rollen als volwassenen, hierin hun specifieke verantwoordelijkheid.

Europees burgerschap heeft wettelijke, juridische, sociale, economische en culturele aspecten. De wettelijke regels die Europees burgerschap vastleggen bestaan reeds en worden toegepast binnen de Europese Unie. Maar de publieke opinie en de dagelijkse praktijk in de 27 lidstaten sluiten daar niet altijd bij aan. De publieke opinie blijft achter ...

Europese burgers maken nog te weinig gebruik van de macht die zij kunnen ontlenen aan hun status als Europees burger; om één sprekend voorbeeld te noemen ; slechts 47% stemde bij de verkiezingen voor het Europees Parlement. Het moge duidelijk zijn dat vormende stappen ondernomen moeten worden om de kloof te overbruggen tussen de instituties en de burgers; duidelijk is ook dat opvoeders, en docenten als een groep daarbinnen, daarin een rol hebben ...

Een andere reden is te vinden in de sociale, economische, ecologische en culturele dimensies van burgerschap. Als de bijna 500 miljoen inwoners van de Europese Unie in harmonie willen samenleven dan zullen zij elkaar beter moeten leren kennen; samenleven in de stad ‘ Europa’ betekent de vrees voor het onbekende overwinnen, vertrouwd raken met een heleboel ‘vreemde’ talen en onbekende culturele gewoontes. Zij zullen moeten nadenken over ecologische kwesties en zij zullen een minimale kennis moeten hebben van de feiten en gegevens betreffende de Europese economie in mondiaal verband om de wederzijdse angst te overwinnen voor die ‘ gretige werkers’ die hun banen komen inpikken.

Interculturele studies: om de idealen van vrede en solidariteit te verspreiden moeten kinderen interculturele vaardigheden opdoen en moeten docenten zich bewust zijn van deze kant van het onderwijs.

Studenten aan een lerarenopleiding ontwikkelen geen interculturele competenties door naar lezingen te luisteren of er een boek over te lezen ( ofschoon dat natuurlijk daaraan wel bijdraagt ); zij moeten deze ervaren in de loop van hun opleiding tot docent.

Daarom is in het ISTEPEC programma mobiliteit en uitwisseling van studenten tussen de deelnemende instituten een belangrijke peiler.

Dit boek bestaat uit drie delen :

-  Deel een : Vragen en overwegingen is een bundeling van artikelen over de belangrijkste thema’s met betrekking tot burgerschapseducatie, Europees burgerschap en interculturele benaderingen.

- School, opvoeding en maatschappij

- Een Europese identiteit

- Burgerschapseducatie

-  Deel twee : Lessen over Europese burgerschapseducatie bevat een complete serie van praktische activiteiten die uitgevoerd kunnen worden binnen de lerarenopleiding, met daarbij de mogelijke uitwerkingen in de klas. Het eerste deel bestaat uit een korte weergave van de gedachtegang achter de modules. In de daarop volgende paragrafen worden de werkbladen of lesmodellen beschreven onderscheiden in de volgende onderwerpen :

- Het vormgeven van een ISTEPEC module

- Europa en diversiteit

- Europa in de wereld van vandaag

- Europa en burgerschap

-  Deel drie : Ervaringen en terugblikken geeft een overzicht van de specifieke ervaringen in de diverse instellingen. Het eerste deel is voornamelijk een beschrijving van de cursus zoals deze plaatsvond op verschillende locaties terwijl het tweede deel meer een reflectie op het programma vanuit verschillende perspectieven bevat.

Ervaringen binnen verschillende culturele contexten

Terugblikken op interculturele ervaringen

De conclusie geeft enkele aanbevelingen en de hoop op een betere toekomst ...

Vanuit het perspectief van het team van coördinatoren is dit project een uitstekende gelegenheid geweest om door de drie opeenvolgende jaren heen een gezamenlijke werkhouding te creëren, al lerende van elkaar. Er werd binnen een professionele omgeving een multicultureel laboratorium geschapen waarin een samensmelting van identiteiten kon ontstaan zoals Michel Serres (1991) dat noemt.

Weggaan. Er uit gaan. Jezelf laten verleiden. Anderen worden, de buitenwereld onder ogen zien, ergens anders heen gaan. Dat zijn de eerste drie ervaringen van vreemdheid, de drie variaties van anders-zijn, de eerste drie betekenissen van jezelf blootstellen aan. Want je leert niets als je je niet blootstelt aan het andere, hoeveel risico’s dat ook met zich meebrengt.’

Ik wil deze introductie afronden met enkele regels uit een gedicht van Robert Frost (1923)

(.....) Alvorens een muur te bouwen zou ik vragen wat ik ommuurde of buiten sloot en wie ik zou kunnen beledigen (...)

Bibliografie :

Arendt, H. (1972) La crise de l’éducation, in La crise de la culture, Paris, Gallimard, coll. Folio, n° 113

Frost, Robert (1923) The Poetry of Robert Frost, New York, Edward Connery Lathem

Serres, Michel (1991) Le Tiers Instruit, Paris, Edition François Bourin

Forum
Een bericht plaatsen
Traduction disponible en English Español français magyar italiano polski slovenčina svenska
TIC et developpement - http://www.tic.ird.fr